6 listopada 2011Chrobry 1918-1939

 Pszczyńskie Liceum w ciągu 270 lat swojego istnienia wielokrotnie zmagało się z przeciwnościami losu. Warto jednak wiedzieć, iż zawsze wychodziło zwycięsko, a i nie brakowało mu sukcesów. Szczególnie interesujące jest XX-lecie międzywojenne, które pomogło podnieść  się ze 180 lat panowania niemieckiego i otworzyło nowy etap w dziejach szkoły.

Początki jednak nie były łatwe. Nawet  w 1920 r.  dwa lata po odzyskaniu niepodległości nikt nie spodziewał się zmian, czego dowodem może być przysięga wierności rządowi pruskiemu złożona przez grono pedagogiczne. 14 II 1920 r. Jednak pomimo tego faktu, i z góry przesądzonego plebiscytu, z czasem zaczęto debatować nad wprowadzeniem języka polskiego do kanonu nauczania jako obowiązkowego. Zebrane 28 IX 1920 Grono ustaliło iż: „ze względu na ważność języka w przyszłości na Górnym Śląsku musi znaleźć się dla niego miejsce i możność nauczania go”. Jednak już 18 X proces wdrożenia języka odroczono na późniejszy termin do czego nie doszło, gdyż ze względu na słabą frekwencję, szkole groziła likwidacja. Po zakończonym plebiscycie, kiedy Polska po 600 latach powróciła do macierzy, szkołę wraz z innymi urzędami przekształcono w placówkę polską. Przejęcie szkoły nastąpiło 24 VI 1922 przez dyr. seminarium nauczycielskiego T. Przysieckiego, a jeszcze tego samego dnia o 16 w szkole odbyła się ostatnia konferencja niemiecka. Nowym dyrektorem, zaprzysiężonym w Warszawie 31 XII 1924, został Michał Kost. Obydwaj panowie, chcąc umożliwić przyszłym uczniom naukę w języku polskim, w okresie wakacyjnym zorganizowali kurs, w którym udział wzięło aż 70 uczniów. Dowodem na zaangażowanie mogą być także dobrowolne kary pieniężne, które uczniowie nakładali sami na siebie za mówienie po niemiecku na przerwach.

Pierwszy rok szkolny w polskim gimnazjum rozpoczął się 6 IX 1922 roku od nabożeństwa w kościele św. Jadwigi. Szkoła przyjęła wówczas 94 uczniów, których uczyło 4 nauczycieli w 5 oddziałach (bez klasy 3). Sytuacja, ze względu na brak środków finansowych, była bardzo trudna: konieczność remontu, zniszczonego przez powstańców budynku, czy brak katechety to tylko nieliczne tego przykłady. Mimo to, dzięki hojności darczyńców i pomocy WOP w Mysłowicach, szkoła stawiała coraz pewniejsze kroki. Przełomowym był rok 1925. Remont dobiegał końca, w auli (w miejscu sceny), z inicjatywy ks. Jochemczyka wybudowano ołtarz z obrazem MB Częstochowskiej i relikwiami bp Stanisława i Jozafata Kuncewicza. W maju odbyła się pierwsza matura, którą zdali wszyscy do niej przystępujący tj. 12 uczniów. Ważnym wydarzeniem było także nadanie oficjalnej nazwy szkole, która do tej pory funkcjonowała bez niej. 28 XI 1925 odbyła się również uroczystość szkolna, na której nastąpiło nadanie oficjalnej nazwy szkole, która brzmiała wówczas: Państwowe (Staroklasyczne) Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Pszczynie, patronem został Jan Kanty, którego wspomnienie (20 X) było świętem, zaś na tarczy szkolnej znalazł się numer identyfikacyjny 873. Od tego czasu placówka rozwijała się coraz lepiej i w najlepszym roku swojej działalności okresu międzywojennego (1928/29) uczęszczało do niej 272 uczniów.Ponadto świetnie wyposażono pracownię fizyczno-chemiczną, zaś w 1931 roku, z myślą o uczniach powstała gmina szkolna (samorząd). Ci z kolei byli bardzo zaangażowani w życie szkoły. Placówka prowadziła wiele sekcji pozalekcyjnych (krajoznawcze, muzyczne, sportowe „Sparta”, narciarskie, Solidacja Mariańska, Dzieło Dziecięctwa Jezusowego, oraz drużyny harcerskie im. T. Kościuszki i H. Pustowójtówny). W szkole działała także SU „Jedność” oraz SKO. Młodzi chłopcy chętnie również sami organizowali swoje własne kółka (historyczne czy literackie), a także angażowali się w Bibliotekę Pomocy Koleżeńskiej, ofiarując bądź pożyczając książki kolegom z mniej zamożnych rodzin. Wspominając zaś o Bibliotece warto bliżej przyjrzeć się zbiorom szkolnej czytelni, które prezentowały się bardzo interesująco: 2514 dzieł w 6344 tomach i dodatkowo 729 pozycji, które wzbogaciły ją w czasach polskich. Uderzająca była również frekwencja w Orkiestrze i chórze szkolnym, które gromadziły ponad 80 osób(!).  Jeszcze innym sposobem działalności uczniowskiej była gazetka szkolna „Nasze Sprawy” (1931/32), początkowo ścienna, a od 3 numeru rozprowadzana w postaci odbitek powielanych w cenie 10 gr. Jak więc widać uczniowie pszczyńskiego gimnazjum mieli  wiele zajęć (co nie zmieniło się do dziś) jednak nie mogli zapominać też o nauce. A ten temat był w szkole bardzo poważnie traktowany. Podczas klasyfikacji nie było żadnych ulg, zdawania na lepszą ocenę, zdarzało się, że nawet młodzież z rodzin inteligenckich powtarzała klasę. ( W pierwszym roku szkolnym nie zdało 16 uczniów). Oceniano: „chlubnie uzdolniony”, „uzdolniony”, „na ogół uzdolniony”, „nieuzdolniony”. (odpowiedniki 5,4,3,1). Z jedną oceną niedostateczną można było otrzymać promocję. W każdej chwili uczeń mógł także otrzymać „Świadectwo Odejścia” za łamanie regulaminu. Prócz ocen, mieścił się na nim powód wydalenia (np. bójka z kolegą). W najgorszym wypadku świadectwo to stawało się wilczą kartą, jednak przypadków wydalenia odnotowano w ciągu tych niespełna 20 lat zaledwie 8. W 1933 roku nowym dyrektorem został matematyk Władysław Dzięgiel (dziś patron auli). Za jego czasów szkoła znacznie się rozwinęła.  Zawdzięczamy mu min. rozbudowę szkoły o dwa skrzydła (otynkowane), co w znaczącym stopniu ułatwiło przyjęcie większej liczby osób. Szczególnie, że w roku 1935 zlikwidowano gimnazjum żeńskie i „Chrobrego” przemianowano na szkołę koedukacyjną, w której parę lat później (1938) utworzono klasy licealne o profilu humanistycznym. W latach 1923-1939 w jednej z kamienic znajdującej się w pobliżu szkoły mieścił się internat dla uczniów prowadzony przez W. Iwanowicza (o czym szerzej w książce dr Haliny Nocoń). W maju 1939r. odbyła się pierwsza matura licealna, zaś 11 V zmieniono oficjalną nazwę szkoły na Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Pszczynie i z takim też statusem miała rozpocząć nowy rok szkolny, do inauguracji którego nie doszło ze względu na wybuch wojny.

Tak pokrótce przedstawia się historia szkoły w latach 1920-1939. Po wkroczeniu do Polski wrogich wojsk, szkoła wróciła pod panowanie niemieckie, a później Rosjan, którzy z budynku szkolnego utworzyli szpital . Jak więc można zauważyć Chrobry w swoich dziejach musiał bardzo wiele przejść i zapracować  na czasy swojej świetności. Dziś na całe szczęście nic nam nie grozi, a jedyną naszą troską jest dbanie o to, aby ta bogata historia żyła i towarzyszyła  uczniom przez kolejne lata.             Aneta Kotyja